Bydło

Archive for the ‘Trawienie i przemiana materii u przeżuwaczy’ Category

Białka mięsa i mleka są związkami o najwyższej wartości biologicznej. Organizm zwierzęcy, nie jest w stanie tworzyć znaczących rezerw białkowych, które mogłyby być szybko udostępniane w razie niedoboru białka. Z tego względu wszystkie aminokwasy dostarczane z przewodu pokarmowego (przedżołądki, jelita) muszą ?dopływać” bez przerwy. Korzystna jest tutaj nieustanna synteza białka bakteryjnego w żwaczu, która niezależnie od składu aminokwasowego białka paszy zapewnia stosunkowo ciągłe i równomierne zaopatrzenie pośredniej przemiany materii. Aminokwasy ulegają w procesie pośredniej przemiany materii wielostronnym przekształceniom. Najważniejsze reakcje to transaminacja, tlenowa dezaminacja i dekarboksylacja, przy czym najistotniejsza dla przemian białkowych jest transaminacja. Transaminacja polega na enzymatycznym przenoszeniu grupy aminowej z aminokwasu na określony ketokwas i odwrotnie, co umożliwia wymianę tej grupy między aminokwasami. Reakcja ta może więc zapewnić wyrównaną podaż aminokwasów egzogennych do komórek, w których odbywa się synteza białka. Aminokwasy egzogenne (niezastąpione) muszą być zatem stale dostarczane poprzez układ trawienny. Tlenowa dezaminacja powoduje rozpad aminokwasów na odpowiednie [czytaj dalej]

Przemiany węglowodanów i tłuszczów są w organizmie zwierzęcym ściśle połączone i wzajemnie na siebie oddziałują. Przy nadmiarze węglowodanów zwiększa się ilość powstających kwasów tłuszczowych, które z glicerolofosforanami tworzą zapasowe tłuszcze obojętne wykorzystywane następnie w krótkotrwałych okresach niedoboru kwasów tłuszczowych (rys. 4). Przebieg tych procesów regulują głównie hormony wzrostu. ACTH i adrenalina. W ten sposób znaczne obniżenie stężenia insuliny we krwi, wywołane stanem głodu może zwiększyć uruchamianie i spalanie długołańcuchowych kwasów tłuszczowych.W jak znacznym stopniu tłuszcz zapasowy może być wykorzy stywany przy niedostatecznym zaopatrzeniu energetycznym ? szczególnie w początkowym okresie laktacji i wysokiej wydajności ? wykazują badania respiracyjne przeprowadzone przez Flatta i wsp. Stwierdzono, że krowa o wydajności rocznej powyżej 8000 litrów mleka zużyła do jego syntezy od 26 do 45 tygodnia laktacji ok. 50 kg tłuszczu tkankowego, utrzymując jednocześnie stałą masę ciała. Wykorzystany tłuszcz uzupełniony został wodą. W powstawaniu tłuszczu uczestniczy wyjściowy produkt syntezy kwasów tłuszczowych, aktywowany kwas octowy (acetylokoenzym A). Potrzebna zaś energia [czytaj dalej]

Głównym źródłem energii potrzebnej dla pośredniej przemiany materii jest glukoza lub w niewielkich ilościach ? węglowodan zapasowy ? glikogen. Ponieważ ilość glukozy pochodzącej z jelit u przeżuwaczy jest niezmiernie mała (przeciwnie niż u zwierząt monogastrycznych), glukoza musi być ciągle syntetyzowana w wątrobie. W procesie glukoneogenezy wykorzystywany jest w pierwszej kolejności kwas propionowy pochodzący z przemian żwaczowych. Ponadto zależnie od zaopatrzenia białkowego wykorzystywane są oprócz różnych hydroksyketokwasów także określone aminokwasy (aminokwasy glikogenne). Wykorzystywanie w tym celu aminokwasów, przy niedoborze w dawce pokarmowej skrobi, może prowadzić do zmniejszenia zaopatrzenia krów mlecznych w białko.Znaczne ilości glukozy syntetyzowane są wtórnie w wątrobie z mleczanów powstających w mięśniach podczas beztlenowej glikolizy (rozpadu glukozy). Efektywna przemiana węglowodanów wspomagana jest także bezpośrednim wykorzystaniem energii z kwasu octowego, kwasu propionowego i kwasu masłowego. Kwas propionowy przyspiesza energetyczną przemianę kwasu octowego, zwiększając tworzenie się kwasu szczawiowo-octowego, niezbędnego do wtórnego włączania uaktywnionego kwasu octowego w cykl kwasu cytrynowego. [czytaj dalej]

Treść pokarmowa dostaje się do trawieńca w wyniku różnic ciśnienia panujących w poszczególnych częściach przedżołądków, istotne znaczenie ma tutaj wielkość cząstek paszy oraz ssąco-tłoczące działanie kanału ksiąg. Ciągłe wydzielanie soku żołądkowego w trawieńcu powoduje spadek początkowego pH treści paszowej z 6?7 do 2?3 przy ujściu do dwunastnicy. W dwunastnicy treść pokarmowa podlega działaniu soku trzustkowego i kwasów żółciowych. Ponieważ u bydła ponad 2/3 strawnych składników pokarmowych ulega rozkładowi w przedżołądkach, rola enzymów własnych zwierzęcia jest niewielka. Zależnie od składu dawki pokarmowej, do jelit dostają się zmienne, ale na ogół niewielkie ilości skrobi. Z tego względu bezpośrednie zaopatrzenie przeżuwaczy w glikozę z jelit jest nieporównywalnie mniejsze niż u zwierząt monogastrycznych. Aminokwasy jako produkt trawienia białka treści pokarmowej pochodzą głównie z białka bakteryjnego, syntetyzowanego w żwaczu podczas rozkładu białka roślinnego. Wchłanianie kwasów tłuszczowych, szczególnie długołańcuchowych, wspomagane jest w jelitach przez wysoką zawartość fosfolipidów w żółci. W jelicie ślepym i początkowym odcinku jelita grubego z nierozłożonych dotąd [czytaj dalej]

Witaminy grupy B i witamina K są ?produktami ubocznymi” mikrobiologicznych procesów fermentacyjnych w przedżołądkach przeżuwaczy. Witaminy należące do grupy B są czynnikami wzrostowymi dla mikroorganizmów żwacza oraz mają ogromne znaczenie w przemianie materii przeżuwaczy. W normalnych warunkach żywieniowych, tzn. gdy dawka pokarmowa jest prawidłowo zestawiona, witaminy z grupy B są wytwarzane w ilościach wystarczających i nie ma konieczności ich uzupełniania. Sporadyczne niedobory witaminy Bj (tiaminy) wykazane zostały przy opasie bydła paszami zawierającymi bardzo dużo skrobi (opas paszami treściwymi), przekraczającymi granicę właściwego żywienia bydła opasowego. U cieląt i młodego bydła zmiany martwicowe w mózgu są wtórnym objawem niedoboru tiaminy. W paszy spleśniałej występuje wytwarzana przez grzyby tiaminaza. Przy skarmianiu takiej paszy tiaminaza może w żwaczu rozkładać witaminę Bj powodując jej niedobór. W wyjątkowych wypadkach w intensywnym opasie młodych buhajków może więc być uzasadnione zapobiegawcze podawanie w paszy mieszanki mineralnej i witaminy Bi. Ważniejsze jest jednak ? także z innych istotnych powodów ? prawidłowe zestawienie dawek pokarmowych.Różnica w stężeniu krótkołańcuchowych [czytaj dalej]

Mocznik rozkładany jest przez ureazę (enzym wydzielany przez wiele bakterii żwacza oraz znajdujący się w paszach) na amoniak i dwutlenek węgla. Mocznik rozkładany jest przez ureazę (enzym wydzielany przez wiele bakterii żwacza oraz znajdujący się w paszach) na amoniak i dwutlenek węgla. mangan ? Mn), gdyż są one konieczne do syntezy aminokwasów i białka bakteryjnego. Czynniki mające największy wpływ na wykorzystanie mocznika w żwaczu .Różnica między ilością uwalnianego i wykorzystywanego w żwaczu NH4 określa ilość nie związanego amoniaku, który przez ściankę żwacza dostaje się do krwi, a następnie do wątroby, gdzie ulega przetworzeniu na mocznik. Jeżeli przekroczona zostanie ?zdolność odtruwająca” wątroby, amoniak może dostać się obwodowym układem krwionośnym do komórek i działać toksycznie (układ nerwowy, układ oddechowy). Z tego względu mocznika nie wolno podawać: ?    bez przyzwyczajenia zwierząt, ?    w ilościach nadmiernych, ?    zwierzętom przegłodzonym, ?    przy niekorzystnym stosunku do łatwo strawnych węglowodanów, ?    w postaci roztworu wodnego. Szczególnie wrażliwe na mocznik jest bydło zarobaczone. Nie należy uzupełniać dawek pokarmowych związkami niebiałkowymi przypadkowo, [czytaj dalej]

Tłuszcze. Tłuszcze zawarte w paszy podlegają również mikrobiologicznym procesom, w których wyniku odbywać się mogą w żwaczu następujące przemiany: ?    rozkład tłuszczów i związków fosforowo-tłuszczowych (fosfolipidów), pod wpływem lipazy bakteryjnej, na glicerol i kwasy tłuszczowe, ?    rozpad glicerolu i galaktozy na krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe, ?    uwodorowanie nienasyconych kwasów tłuszczowych, ?    synteza tłuszczów w komórkach mikroorganizmów. Uwodorowanie nienasyconych kwasów tłuszczowych, tzn. rozrywanie wiązań podwójnych i wysycanie wodorem wolnych wiązań atomu węgla, może silnie oddziaływać na skład tłuszczów zwierzęcych wówczas, gdy skarmia się pasze o różnorodnym zestawie tłuszczowym. Giesecke (1978) wykazał istotną różnicę między kwasami tłuszczowymi pochodzącymi z zielonki pastwiskowej a występującymi w trawieńcu. W wyniku przemiany materi inny jest też skład tłuszczu mleka . Kwasy tłuszczowe są adsorbowane na cząstkach paszy i z treścią pokarmową transportowane do jelita cienkiego, w którym następuje wchłanianie. W opasie bydła większy wpływ na właściwości odkładanego tłuszczu wystąpić może jedynie w razie skarmiania paszy treściwej z dużym dodatkiem [czytaj dalej]

Trawienie paszy w przedżołądkach odbywa się głównie w wyniku działania enzymów pochodzenia bakteryjnego. Trawienie przy udziale enzymów własnych zwierzęcia następuje dopiero w jelicie cienkim po uprzednim wymieszaniu treści pokarmowej w dwunastnicy z sokiem trzustkowym i kwasami żółciowymi. Rozkład składników pokarmowych w wyniku przemian bakteryjnych jest daleko większy niż w wyniku działania enzymów własnych zwierzęcia. U zwierząt monogastrycznych (np. u świń), strawne węglowodany mające wiązania a-glikozydowe (np. skrobia) przechodzą w cukry proste (monosacharydy), tłuszcze ? w glicerol i kwasy tłuszczowe, a strawne białka ? w aminokwasy. Produkty te są następnie wchłaniane przez śluzówkę jelita cienkiego. U przeżuwaczy natomiast w obszar działania enzymów własnych zwierzęcia dostaje się stosunkowo niewielka ilość strawnych składników pokarmowych paszy, podstawowa zaś masa podlega działaniu mikroorganizmów. Mikrobiologiczne procesy powodują rozpad składników pokarmowych do związków podstawowych, z których część wykorzystywana jest jako produkty wyjściowe dla wzrostu bakterii, a część wchłaniana przez błonę śluzową przedżołądków. Węglowodany. Węglowodany (celuloza, pektyny, skrobia, cukry i in.) [czytaj dalej]

Ślina zawiera związki zasadowe (wodorowęglany oraz fosforany sodowe i potasowe) o wysokiej wartości pH (8,1?8,3), które regulują odczyn treści żwacza, przeciwdziałając jej zakwaszeniu. Kwasowość treści żwacza zwiększa się wraz z intensywnością bakteryjnego rozpadu paszy w przedżołądkach (intensywności fermentacji), a więc zależy od ilości tworzących się kwasów (octowego, propionowego, masłowego i in.), których powstawanie uzależnione jest od składu dawki pokarmowej. Najsilniejsze zakwaszenie powodują pasze zawierające cukry. Duże wahania pH, występujące podczas skarmiania dużych ilości pasz treściwych, można zmniejszyć przez zwiększenie częstotliwości odpadów . Przedstawione dwa typy dawek pokarmowych dają dowolne możliwości tworzenia wzajemnych kombinacji. Krytyczna granica udziału paszy objętościowej w dawkach pokarmowych dla krów mlecznych wynosi ok. 50°/o i nie jest naruszana, kiedy zadaje się kiszonki z roślin przewiędniętych. Natomiast gdy się skarmia kiszonkę o niskiej zawartości suchej masy, konieczny jest dodatek siana lub słomy w ilości 2?4 kg. Jeżeli udział paszy objętościowej w dawce pokarmowej wynosi poniżej 40°/o, to ulega zmniejszeniu możliwość regulacji wartości pH w żwaczu, a intensywne [czytaj dalej]

Do czasu urodzenia się cielęcia nie ma w jego żwaczu mikroorganizmów. W okresie pojenia cieląt mlekiem dostają się wprawdzie do żwacza bakterie, ale ich znaczenie jest nieistotne. Mikroorganizmy żwacza namnażają się dopiero wówczas, kiedy cielęta zaczynają pobierać paszę objętościową i treściwą. Podstawową masę tych drobnoustrojów stanowią bakterie, a także drożdże i pierwotniaki; dostanie się pierwotniaków do żwacza wymaga kontaktu cieląt ze starszymi przeżuwaczami. Rodzaj bakterii i ich liczba są w znacznym stopniu uzależnione od składu dawek pokarmowych. Jeżeli zwierzę otrzymuje prawidłową dawkę pokarmową, to stan populacji bakterii utrzymuje się w zadziwiająco dobrej dynamicznej równowadze, następuje ustalenie takich wskaźników, jak temperatura i pH żwacza oraz odbywa się nieprzerwane mieszanie treści pokarmowej w żwaczu. Zależnie od charakteru działania, można wyodrębnić w żwaczu następujące grupy bakterii: ?    najistotniejsze, ze względu na liczebność i funkcje są bakterie celulolityczne, hemicelulolityczne i pektynolityczne; enzymy tych bakterii mają zdolność rozkładu (trawienie) węglowodanów tworzących ściany komórkowe roślin (wiązania (5-glikozydowe) i dostarczają w ten sposób ważnych [czytaj dalej]